محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1313

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

رودكى فرمايد : بيت « 1 » جهانا چه بينى تو از بچگان * كه گه مادرى گاه مادندرا و در سامى فى الاسامى مادر اندر آمده و در فرهنگ مارندر . و مايندر نيز به اين معنى است . ماسور - [ بضم سين ] چيزى بهم آميخته باشد و - بشين معجمه - [ 1 ] نيز به نظر رسيده . مشكدر - [ بفتح ميم ] نام جانوريست كه مشك را مىدرد « 2 » كذا فى الادات . مارخور - نوعى از گوسپند كوهى كه مار را مىخورد و مارخوار نيز گويند . مارسار - يكى « 3 » از نامهاى ضحاك باشد چنان كه « 4 » سوزنى گويد : شعر « 5 » كه گاوسار فريدون بمارسار چه كرد * بتازيانه همى كرد شاه در هيجا و معنى تركيبى آن مار مانند و مارسر باشد [ 2 ] . مازه‌ور - [ بفتح زاى معجمه و واو ] بمعنى درد پشت باشد در فرهنگ [ 3 ] . مناور - [ بنون و واو . به وزن تكاور ] نام شهريست نزديك چين و حسن خيز باشد . مثالش شاعر گويد : بيت اى حوروش بتى كه چو بينند مر ترا * گويند روى خوب تو ماه مناورى « 6 » و بعضى گويند بتخانه باشد . مرغزار - « 6 » [ بفتح ميم و سكون راء و غين ] جايى كه سبزهء كم قد كه زياده از شبرى نباشد بسيار رسته باشد چنان كه مطلقا زمين ننمايد . مثال استاد فرخى [ گويد ] : بيت مرغزارى هست گيتى و تو شيرى از قياس * بس هزبران را كه تو كردى برون زين مرغزار « 7 » مهتر « 8 » - يعنى سردار و رئيس و بزرگ قوم

--> ( 1 ) - كلمه از « ك » است . ( 2 ) - « س » : مىداد . ( 3 ) - « س » « الف » : نام يكى . ( متن از « غ » و « ك » است ) . ( 4 ) - اصل : چنانچه . ( 5 ) - « س » ندارد . ( 6 ) - در لغت‌نامهء اسدى : گويند خوبرويان ( ظ : خوب‌رويا ! ) ماه مناورى . ( 7 ) - اصل : كه تو گم كرده‌اى در سبزه‌زار . ( متن از ديوان فرخى چاپ نگارنده است ) . ( 8 ) - اين لغت و شرح آن از « غ » و « ك » است . ( 1 ) يعنى : ماشور . ( 2 ) ماردوش . مارفش . ( 3 ) در برهان مازه‌درد آمده است و مازه‌ور ندارد . و گويد مازه در نيز گويند . و مازه درد صحيح مىنمايد .